Biblioteka Kapitulna
ul. Kanonia 12
50-329 Wrocław
tel./fax (71) 327-11-79
e-mail: muzeum@pft.wroc.pl

Dyrektor:
ks. dr hab. Józef Pater

Biblioteka Kapitulna należy do najstarszych książnic na Dolnym Śląsku. Jej powstanie tradycja wiąże z rządami legendarnego biskupa Urbana w 983 roku, a zwłaszcza z fundacją walterowskiej szkoły katedralnej we Wrocławiu ok. 1150 roku. Potwierdzeniem tego może być zachowany do dziś stary benedykcjonał "Ordinarius pontificalis antiquus" z przełomu XI i XII wieku, należący do głównych cymeliów biblioteki.
Dokładniejsze wzmianki o bibliotece pochodzą z XII i XIV w. Dowiadujemy się z nich, że pierwotnie biblioteka liczyła zaledwie 21 woluminów. W XV w. liczba książek    wzrosła  do 405, w większości pozycje pochodziły z darowizn i dziedzictwa po zmarłych biskupach i kanonikach. Największą liczbę książek i rękopisów przekazał bp Jan IV Roth (1482-1506), w związku z tym niektórzy uczeni uważają go za właściwego twórcę Biblioteki Kapitulnej.
Pierwotnie blioteka, wraz z archiwalimi, mieściła się w górnej zakrystii katedralnej. Stąd w latach 1506-1520 przeniesiono ją do budynku kapitulnego w pobliżu katedry. Tu, w XVIIw. stan  księgozbioru doszedł do 2729 tomów.
Wojna 30- letnia zahamowała wspaniały rozwój biblioteki. Wojska szwedzko- saskie plądrujac miasto, w 1632 roku, nie oszczędziły również biblioteki. Uratowane resztki liczyły zaledwie 800 woluminów. Kolejne darowizny sprawiły jednak, że już w 1735 roku księgozbór powiększył sie do 7070 tomów, a w 1818 wzrósł do 21.000 przy stałym dopływie nowych książek.
W roku 1896, dzięki fundacji kardynała Jerzego Koppa wzniesiono nowy gmach archiwalno- biblioteczny, do którego przeniesiono, powiekszony już do 90.000 tomów, księgozbór. W nowym  pomieszczeniu biblioteka  rozwijała się aż do 1939 roku.
Po wybuchu II wojny światowej, w 1942 roku co cenniejsze pozycje przeniesiono do parafii śląskich po lewej stronie Odry. Nie udało się jednak wywieźć wszystkiego i 1 kwietnia 1945 r., podczas bombardowania, zniszczona została częśc budynku biblioteki z cennymi pozycjami dotyczącymi głównie historii Śląska. Nie udało się również odzyskać części wywiezionych ksiąg. Po wojnie do Wrocławia powróciły 2/3 zbiorów. Reszty, mimo usilnych poszukiwań nie odnaleziono. Ówczesny dyrektor biblioteki, ks. Wincenty Urban podejrzewał, że niektóre ksiegi przechowuje któraś z bibliotek, by sprzedać je z zyskiem w czasie tzw. przedawnienia. Nie mylił się. Po jego śmierci w antykwariace krakowskim pojawiły się dwa poszukiwane inkunabuły: "Epitoma expositionis" z 1499 roku i "Diumale Wratislaviense" z 1488 roku. Obydwa, za znaczną sumę, wykupił ks. kard. Henryk Gulbinowicz, arcybiskup metropolita wrocławski i przekazał je Bibliotece Kapitulnej. O pozostałych, poszukiwanych pozycjach słuch zaginął.
Dziś wrocławska Biblioteka Kapitulana  liczy przeszło 200.000 druków starych i nowych, a jej ksiegozbór powiększa się każdego roku o 200-350 jednostek, otrzymywanych głównie drogą darowizn. Do hojnych ofiarodawców, oprócz wieloetniegio dyrektora bp Wincentego Urbana,  należą:   kardynał Henryk Gulbinowicz, bp Józef Pazdur, ks. infułat Stanisław Turkowski, ks. Infułat  Wacław Szetelnicki, ks. dr Józef Pater oraz Muzeum Śląskie w Katowicach. Zapisami testamentalnymi swoje zbiory przekazują też osoby świecki. Dzięki nim ksiegozbiór biblioteki wzbogaca sie o liczne, nierzadko bezcenne druki z zakresu literatury, sztuki, historii.
Problemem Biblioteki Kapitulnej staje sie brak miejsca na nowe tomy. Trzy ogromne magazyny wypełnione są już do granic możliwości, a dostawiane coraz to regały trochę dezorganizują prace i utrudniają poszukiwania poszczególnych pozycji. Mimo to, korzystający, których liczba wzrasta z roku na rok, mają mozliwość korzystania z   usług pracowni mikrofilmowej, kserokopiarki i czytnika. Podjeto także starania, aby katalog najnowszych nabytków był już opracowywany w systemie komputerowym.